Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Hải đăng Kê Gà - nguồn sáng dẫn đường trên vùng biển cực Nam tỉnh Lâm Đồng

Hải đăng Kê Gà là một trong những ngọn hải đăng cổ và ấn tượng của Việt Nam. Được xây dựng từ cuối thế kỷ XIX, ngọn đèn biển này đã hơn một thế kỷ miệt mài soi sáng, giữ vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho tàu thuyền trên tuyến hàng hải Nam Trung Bộ. Ngày nay, ngọn hải đăng Kê Gà không chỉ đóng vai trò quan trọng trong an toàn hàng hải, mà còn trở thành điểm nhấn độc đáo trong bức tranh du lịch - văn hóa - thiên nhiên của vùng biển cực Nam tỉnh Lâm Đồng.

Hải đăng Kê Gà trong nắng sớm

Hải đăng Kê Gà ngày xưa

Hải đăng Kê Gà là một trong những ngọn hải đăng cổ của Việt Nam, chỉ xếp sau hải đăng Vũng Tàu (hoạt động từ năm 1862) về tuổi đời, và là công trình mang dấu ấn đặc biệt trong lịch sử hàng hải khu vực Nam Trung Bộ. Việc xây dựng hải đăng này xuất phát từ yêu cầu cấp thiết, vì bờ biển nơi đây đẹp nhưng nguy hiểm, có nhiều đá ngầm, dòng chảy phức tạp, sóng lớn theo mùa và thời tiết biến động mạnh, đặc biệt vào những tháng gió mùa Đông Bắc. Chính vì vậy, vào cuối thế kỷ XIX, khi nhu cầu đảm bảo an toàn hàng hải gia tăng, người Pháp đã quyết định thiết lập một ngọn hải đăng kiên cố và có tầm chiếu sáng xa để dẫn đường cho tàu thuyền qua lại vùng biển hiểm trở này.

Công trình được khởi công vào năm 1897 và hoàn thành vào năm 1900, theo thiết kế của kỹ sư người Pháp Chnavat. Sự xuất hiện của hải đăng Kê Gà từ đó đã trở thành cột mốc quan trọng trong hoạt động giao thương trên biển. Trước khi có ngọn đèn, nhiều tàu thuyền đã gặp nạn khi băng qua các bãi đá ngầm trải dài quanh vùng biển Kê Gà. Ánh đèn của hải đăng, nhờ tầm chiếu sáng lên đến hơn 20 hải lý, đã thay đổi hoàn toàn cục diện, giúp tàu cá, tàu vận tải và tàu buôn định hướng an toàn, đặc biệt trong những đêm tối trời hoặc khi sương mù che khuất tầm nhìn.

Về mặt kiến trúc, hải đăng Kê Gà là một trong những công trình mang phong cách Pháp cổ tiêu biểu còn tồn tại gần như nguyên vẹn ở Việt Nam. Tháp đèn được xây theo hình lục giác đều, cao khoảng 35m, làm từ đá xanh nguyên khối được cắt gọt và vận chuyển từ Pháp sang. Những khối đá này được xếp chồng lên nhau bằng kỹ thuật thủ công tinh xảo, tạo ra kết cấu vững chắc có thể chống chịu gió bão kéo dài. Sự chính xác trong từng đường ghép đá cùng vật liệu bền bỉ đã giúp công trình “trụ vững” trước thời gian và khí hậu biển, một môi trường mà nhiều công trình khác thường nhanh chóng xuống cấp.

Bên trong tháp là hệ thống 184 bậc thang xoắn ốc, được chế tác từ kim loại và gỗ, dẫn lên đỉnh nơi đặt đèn chiếu sáng. Các chuyên gia từng nhận định rằng, cấu trúc cầu thang Kê Gà có độ bền cao nhờ được tối ưu hóa theo nguyên lý xoáy tròn phân lực, một trong những kỹ thuật cao của kiến trúc hải đăng thế kỷ XIX.

Trên đỉnh tháp, hệ thống chiếu sáng ban đầu sử dụng đèn dầu công suất lớn kết hợp với chóa phản quang Fresnel, là một trong những phát minh quan trọng nhất trong ngành hải đăng thời kỳ đó. Qua nhiều thập kỷ, hệ thống đèn đã được nâng cấp hiện đại hơn, nhưng vẫn giữ nguyên bố cục và hình thức ban đầu.

Cầu thang xoắn bên trong Hải đăng Kê Gà

Ngoài tháp chính, cụm kiến trúc Kê Gà còn có khu nhà ở của người gác đèn, kho nhiên liệu, bệ máy và cầu cảng nhỏ phục vụ thuyền tiếp tế. Các công trình này được xây theo phong cách kiến trúc Pháp thuộc địa với tường đá rộng, mái ngói đỏ và cửa gỗ lớn, tạo nét đẹp cổ kính đặc trưng. Dù đã trải qua hơn một thế kỷ, nhiều chi tiết trong cụm nhà vẫn giữ được cấu trúc nguyên bản, trở thành một phần giá trị di sản không thể tách rời của hải đăng.

Ngày nay, dù thiết bị đã hiện đại hơn, hải đăng Kê Gà vẫn được vận hành với sự tỉ mỉ của đội ngũ kỹ thuật để đảm bảo ánh sáng không bao giờ tắt. Công trình không chỉ mang giá trị của một thiết bị dẫn đường, mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ và gắn bó với đời sống biển. Trong bối cảnh tỉnh Lâm Đồng mới sở hữu thêm không gian biển sau sáp nhập, hải đăng Kê Gà được nhìn nhận không chỉ như một di sản kiến trúc - lịch sử, mà còn là điểm nhấn trong chiến lược phát triển du lịch - văn hóa của địa phương.

Hải đăng Kê Gà ngày nay

Không chỉ mang dấu ấn kiến trúc đặc trưng của thời kỳ đầu công nghiệp hàng hải, hải đăng Kê Gà ngày nay còn trở thành điểm nhấn nổi bật trong hành trình trải nghiệm của du khách khi khám phá vùng biển cực Nam của tỉnh Lâm Đồng. Ngọn hải đăng Kê Gà mang ý nghĩa như “ánh sáng hướng biển” của một tỉnh vốn nổi tiếng với cao nguyên hùng vĩ, nay sở hữu thêm những giá trị biển đảo phong phú. Sự hòa quyện giữa kiến trúc cổ kính, không gian cảnh quan hoang sơ và giá trị lịch sử - hàng hải lâu đời giúp nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn, phù hợp với cả du khách phổ thông lẫn những người tìm kiếm thông tin chuyên sâu, góp phần mở rộng sản phẩm du lịch và mang đến góc nhìn mới mẻ về vùng đất giàu tiềm năng này.

Hải đăng Kê Gà, một điểm đến hấp dẫn

Tỉnh Lâm Đồng sau khi sáp nhập đã mở ra một diện mạo hoàn toàn mới, thế mạnh về cao nguyên có thêm không gian biển rộng mở, cho phép kết nối hai hệ sinh thái rừng và biển trong một tổng thể phát triển đa dạng. Trong bức tranh đó, hải đăng Kê Gà như điểm đánh dấu nổi bật, vừa mang ý nghĩa địa lý, vừa mang dấu ấn lịch sử hàng hải lâu đời.

Mũi Kê Gà, nơi ngọn hải đăng tọa lạc là một dải đá granit nhô ra biển với hình dạng đặc biệt, tạo nên vẻ đẹp độc đáo hiếm có. Tuỳ theo thủy triều, khu vực này có khi trở thành một bán đảo nối với đất liền, có lúc lại tách biệt thành một đảo nhỏ chỉ có thể tiếp cận bằng thuyền. Sự “biến hóa” này khiến Kê Gà vừa mang nét hoang sơ, vừa toát lên vẻ bí ẩn đầy quyến rũ. Nhìn từ xa, những khối đá hình thù kỳ lạ, xếp chồng lớp theo thời gian, tạo thành một bức tranh địa chất tự nhiên thu hút những ai yêu thích khám phá. Đây là vùng cảnh quan được các nhà nghiên cứu đánh giá cao bởi cấu trúc địa mạo cổ và sự đa dạng của vật liệu đá, gợi mở nhiều giá trị về mặt khoa học cũng như tiềm năng khai thác giáo dục - trải nghiệm.

Nằm trên điểm cao nhất của đảo Kê Gà, ngọn hải đăng vươn lên giữa bầu trời xanh thẳm, bao quanh bởi mặt nước mênh mông. Chính vị trí này đã giúp hải đăng có tầm chiếu sáng rộng, hỗ trợ tàu thuyền di chuyển an toàn suốt nhiều thập kỷ qua. Từ chân đảo, du khách có thể quan sát những con sóng nối nhau vỗ vào ghềnh đá, tạo nên âm thanh rì rầm hòa cùng tiếng gió, mang đến cảm giác thanh bình đặc trưng của vùng duyên hải. Càng đến gần, cảnh quan hải đăng càng trở nên sống động. Những bụi cây thấp mọc rải rác giữa các khe đá, bầu không khí mặn mà của biển và đôi khi có những chiếc thuyền nhỏ neo đậu, tạo nên nét chấm phá đẹp mắt trong toàn bộ không gian.

Một trong những giá trị đặc biệt của vùng biển Kê Gà chính là sự giao hòa độc đáo giữa thiên nhiên hoang sơ và dấu ấn kiến trúc nhân tạo. Hiện diện hơn một thế kỷ, hải đăng Kê Gà vươn cao trong cảnh quan tự nhiên mà không phá vỡ sự hài hòa vốn có. Biển quanh khu vực này có màu nước xanh, những ngày trời đẹp có thể nhìn thấu đáy. Từ vị trí tháp đèn, toàn bộ vùng biển như mở ra trước mắt: phía đông là đại dương rộng lớn kéo dài tới đường chân trời, phía tây là những dãy núi thoai thoải chạy dọc bờ biển. Sự thay đổi liên tục của ánh sáng trong ngày, từ lúc bình minh vàng óng đến khi hoàng hôn đỏ rực, đã biến Kê Gà thành điểm ngắm cảnh được nhiều du khách và nhiếp ảnh gia yêu thích.

Không chỉ đẹp bởi sự hoang sơ, Kê Gà còn mang giá trị sinh thái, bởi hệ sinh thái ven bờ phong phú với nhiều loài sinh vật biển đặc trưng vùng Nam Trung Bộ. Các rạn đá tự nhiên là nơi cư trú của các loài hải sản nhỏ như cá, cua, ốc biển…, tạo nên hệ sinh thái cân bằng và sống động. Vùng nước quanh đảo tương đối lặng, thích hợp cho các hoạt động nghề cá nhỏ lẻ, đồng thời mở ra tiềm năng phát triển du lịch trải nghiệm như chèo thuyền, câu cá, ngắm cảnh biển.

Kê Gà nằm trong trục kết nối thuận lợi giữa các khu vực phát triển du lịch ven biển và cao nguyên, nên du khách có thể dễ dàng di chuyển đến các điểm du lịch nổi bật của tỉnh Lâm Đồng, như Bảo Lộc, hồ Hàm Thuận - Đa Mi, hay tiếp tục khám phá sâu hơn về vùng rừng núi phía Bắc. Việc sở hữu cả biển và cao nguyên giúp Lâm Đồng có lợi thế lớn để phát triển du lịch kết hợp, mở ra loạt sản phẩm mới như tuyến biển - sông - rừng, tour khám phá địa chất - địa lý, hay chương trình du lịch nghỉ dưỡng đặc thù theo mùa. Nhìn tổng thể, vị trí địa lý và cảnh quan của hải đăng Kê Gà đóng vai trò như cửa ngõ hướng biển của tỉnh Lâm Đồng. Đây là nơi hội tụ của vẻ đẹp tự nhiên, giá trị khoa học và tiềm năng phát triển kinh tế - du lịch, trở thành không gian giàu sức hút trên hành trình phát triển tương lai.

Với tuổi đời hơn một thế kỷ và vị thế là một trong những ngọn hải đăng cổ nhất Việt Nam, hải đăng Kê Gà không chỉ giữ vai trò thiết yếu trong an toàn hàng hải mà còn là biểu tượng lịch sử, văn hóa của vùng biển cực Nam tỉnh Lâm Đồng. Từ kiến trúc Pháp cổ tinh xảo đến ánh sáng dẫn đường kiên định, công trình ghi dấu ấn trong lòng ngư dân và du khách, thể hiện sự bền bỉ và gắn bó giữa con người với biển cả qua nhiều thế hệ. Không dừng lại ở giá trị kỹ thuật và lịch sử, hải đăng Kê Gà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch độc đáo, kết hợp giữa trải nghiệm thiên nhiên, tìm hiểu kiến trúc - lịch sử và giáo dục sinh thái. Vị trí độc đáo của Kê Gà, với cảnh quan hoang sơ, bãi đá granit, sóng vỗ và hoàng hôn rực rỡ, giúp nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn, đồng thời tạo tiền đề cho các sản phẩm du lịch liên vùng biển - cao nguyên của Lâm Đồng. Hải đăng Kê Gà không chỉ là “ánh sáng trên biển” dẫn đường cho tàu thuyền, mà còn là ánh sáng văn hóa - du lịch, kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai của vùng đất giàu tiềm năng này. Đây là nơi mà lịch sử, thiên nhiên và trải nghiệm du lịch gặp nhau, tạo nên một điểm nhấn độc đáo trong hành trình khám phá Lâm Đồng.

Hoàng Hiền