Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Đầu năm Chăm lịch (khoảng cuối tháng 4 - đầu tháng 5 Dương lịch năm 2026), khắp các làng Chăm ở tỉnh Lâm Đồng đang luân phiên tổ chức Lễ hội Rija Nâgar, người Chăm thường gọi tắt là Jagar. Lễ Rija Nâgar nằm trong hệ thống lễ nghi tín ngưỡng dân gian gắn liền với cộng đồng người Chăm từ lâu đời và đã trở thành một lễ hội dân gian quan trọng trong đời sống tâm linh mở đầu cho một năm Chăm lịch. Đến nay, các làng Chăm vẫn còn lưu giữ và phát huy tốt giá trị truyền thống của lễ hội.

Nói đến văn hoá dân gian dân tộc Chăm là phải nói đến nghệ thuật múa, như câu nói: “Cứ có lễ hội là có múa”. Trong một năm, người Chăm có hàng trăm lễ nghi, lễ hội lớn nhỏ diễn ra và hầu như trong các lễ nghi, lễ hội nào cũng có múa dân gian. Trong đó, múa “Đạp lửa”, một trong những điệu múa dân gian đặc sắc trong lễ hội Rija Nưgar của người Chăm tỉnh Lâm Đồng được lưu truyền và thực hành qua bao thế hệ.

Sau ngày thống nhất đất nước, nhạc sĩ Văn Cao lần đầu tiên vô Quy Nhơn, khi nhìn những ngôi tháp Chăm đứng uy nghiêm trên đồi cao mà nhiều người quen gọi tháp Chàm, ông đã xuất thần viết lên những câu thơ:

“Từ trời xanh
Rơi
Vài giọt tháp Chàm”

Những tháp Chăm qua cảm nhận của nhạc sĩ Văn Cao như không được xây lên từ đất mà rơi xuống từ trời xanh là hình ảnh đầy tính biểu tượng của một di sản văn hóa đặc sắc.

Tại khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia, dấu tích Đồn Biên phòng Đắk Đam đến nay vẫn còn lưu lại những hầm hào, công sự và nền móng kiến trúc gắn với một giai đoạn chiến đấu bảo vệ chủ quyền đầy khốc liệt sau năm 1975. Đây không chỉ là chứng tích lịch sử mà còn là nguồn tư liệu có giá trị trong nghiên cứu và giáo dục truyền thống lịch sử địa phương.