Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Dấu tích Đồn Biên phòng Đắk Đam - cơ sở xem xét bảo tồn và xếp hạng di tích

Tại khu vực biên giới Việt Nam - Campuchia, dấu tích Đồn Biên phòng Đắk Đam đến nay vẫn còn lưu lại những hầm hào, công sự và nền móng kiến trúc gắn với một giai đoạn chiến đấu bảo vệ chủ quyền đầy khốc liệt sau năm 1975. Đây không chỉ là chứng tích lịch sử mà còn là nguồn tư liệu có giá trị trong nghiên cứu và giáo dục truyền thống lịch sử địa phương.

Khu vực Nhà bia ghi danh 18 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại khu vực Đồn Biên phòng Đắk Đam

Đồn Biên phòng Đắk Đam được thành lập vào khoảng cuối năm 1975, trong bối cảnh đất nước vừa thống nhất, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biên giới đặt ra cấp thiết. Đơn vị có chức năng quản lý, bảo vệ tuyến biên giới Việt Nam -Campuchia, đồng thời giữ gìn an ninh, ổn định địa bàn khu vực biên giới.

Trong giai đoạn chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam (1978 - 1979), cán bộ, chiến sĩ của đơn vị đã trực tiếp tham gia nhiều trận đánh quan trọng. Đáng chú ý, ngày 08/02/1978, sau các cuộc tập kích vào một số đồn lân cận không thành, lực lượng phản động Pôn Pốt - Iêng Xari (Campuchia) bất ngờ sử dụng pháo bắn cấp tập vào khu vực Đồn Đắk Đam và Đại đội 5 của ta. Ngay sau đó, một trung đoàn bộ binh địch chia thành bốn mũi tiến công, nhanh chóng bao vây, áp sát và dùng mìn phá vật cản để mở cửa đột nhập.

Trận chiến diễn ra hết sức ác liệt. Nhiều hạng mục như nhà chỉ huy, nhà thông tin, nhà A3 và một số quan trang, quân dụng bị pháo kích phá hủy ngay từ những loạt đạn đầu. Tuy nhiên, với tinh thần chiến đấu kiên cường, cán bộ, chiến sĩ ta đã tổ chức đánh trả quyết liệt, đẩy lùi cuộc tiến công, bảo vệ vững chắc vị trí.

Tiếp đó, ngày 28/02/1978, đối phương tiếp tục huy động lực lượng đánh vào Đồn Đắk Đam và Đại đội 5, song đã bị đánh trả, gây thiệt hại và buộc phải rút lui. Những trận chiến đấu này là minh chứng cho quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng trong giai đoạn đầu sau ngày thống nhất đất nước. Trong các trậnn chiến đấu anh dũng đó, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Hiện nay, tại khu vực này có nhà bia ghi danh 18 cán bộ, chiến sĩ đã ngã xuống trong khi làm nhiệm vụ.

Một số dấu tích bị phá huỷ còn sót lại khu vực Đồn Biên phòng Đắk Đam

Qua khảo sát bước đầu, tại khu vực từng là nơi đóng quân của Đồn Biên phòng Đắk Đam vẫn còn lưu lại một số dấu tích, như hệ thống đường hào bao quanh khu vực đồn, các ụ đặt súng, nền móng công sự và một số vật dụng sinh hoạt của cán bộ, chiến sỹ còn sót lại. Đây là những yếu tố có giá trị trong việc nhận diện không gian đồn trú và phục vụ công tác nghiên cứu, lập hồ sơ khoa học di tích.

Tuy nhiên, theo thời gian và dưới tác động của điều kiện tự nhiên, nhiều dấu tích như hầm hào, lô cốt,… đã bị xuống cấp, hư hỏng ở các mức độ khác nhau, dù vẫn còn khả năng nhận diện. Hiện khu vực này chưa được khoanh vùng bảo vệ, chưa có biện pháp quản lý cụ thể theo quy định của Luật Di sản văn hóa. Vì vậy, di tích đang đứng trước nguy cơ bị xâm hại bởi hoạt động sản xuất, sinh hoạt của người dân, cũng như tác động của môi trường tự nhiên, ảnh hưởng đến tính toàn vẹn và khả năng nhận diện các yếu tố gốc.

Dấu tích đường hào xung quanh khu vực Đồn Biên phòng Đắk Đam

Dấu tích Đồn Biên phòng Đắk Đam là minh chứng cho quá trình bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia sau năm 1975, đồng thời phản ánh vai trò của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong một giai đoạn lịch sử đặc biệt. Di tích không chỉ có ý nghĩa trong nghiên cứu lịch sử địa phương, mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, nâng cao nhận thức cộng đồng về nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ thiêng liêng.

Trước nguy cơ những dấu tích Đồn Biên phòng Đắk Đam bị mai một theo thời gian, việc khảo sát tổng thể, xác định ranh giới, nhận diện đầy đủ các yếu tố gốc và lập hồ sơ khoa học trình cấp có thẩm quyền xem xét xếp hạng di tích là rất cần thiết. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để bảo tồn và phát huy giá trị của di tích Đồn Biên phòng Đắk Đam trong thời gian tới.

Đoàn Nhân