Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Múa Đạp lửa - loại hình múa dân gian đặc sắc của người Chăm

Nói đến văn hoá dân gian dân tộc Chăm là phải nói đến nghệ thuật múa, như câu nói: “Cứ có lễ hội là có múa”. Trong một năm, người Chăm có hàng trăm lễ nghi, lễ hội lớn nhỏ diễn ra và hầu như trong các lễ nghi, lễ hội nào cũng có múa dân gian. Trong đó, múa “Đạp lửa”, một trong những điệu múa dân gian đặc sắc trong lễ hội Rija Nưgar của người Chăm tỉnh Lâm Đồng được lưu truyền và thực hành qua bao thế hệ.

Lễ hội Rija Nưgar của người Chăm

Lễ hội Rija Nưgar được coi là lễ hội đầu năm của người Chăm. Mục đích của lễ hội là xua đuổi những điều xui xẻo, tẩy uế những điều không tốt đẹp của năm cũ, chào đón may mắn, hạnh phúc, ấm no trong năm mới. Tuy nhiên, ý nghĩa quan trọng nhất của lễ hội mang tín ngưỡng nông nghiệp này là “Tống ôn”, có nghĩa là tống khứ cái nóng bức, khô hạn của năm cũ, cầu mưa tới cho cây trái đâm chồi nảy lộc, mùa màng bội thu. Múa “Đạp lửa” có những động tác thể hiện cho ý nghĩa này.

Để thực hiện điệu múa “Đạp lửa”, người ta tiến hành đốt một đống lửa to giữa sân tại vị trí tổ chức lễ hội. Người thực hiện điệu múa này là ông Kaing (ông thầy múa bóng), mặc áo đỏ, đầu chít khăn trắng, quấn xà rông, đi chân đất. Dàn nhạc đệm cho điệu múa này gồm có cặp trống Ghinăng, kèn Saranai, trống Paranưng hòa âm dồn dập, rộn rã tạo nên không gian linh thiêng. Ông Kaing tay cầm cây roi múa điệu chèo thuyền, sau đó múa điệu phi ngựa, vừa múa vừa phất roi thật mạnh vào khoảng không theo điệu nhạc.

Khi điệu trống dồn dập, hòa cùng tiếng reo hò cổ vũ của người dân tham gia lễ hội, điệu múa càng dâng trào phấn khích đến đỉnh điểm, ông Kaing múa say sưa (lên đồng) rồi nhảy cả hai chân trần vào đống lửa. Ông vừa múa vừa đạp cho đến khi dập tắt ngọn lửa. Đây là ngôn ngữ múa biểu thị đã tống khứ được cái nóng bức, khô hạn, dập tắt cái xấu của năm cũ và đón chào một năm mới tốt đẹp hơn.

Ông Kaing say sưa nhảy múa đạp tắt đống lửa

Ở một số làng Chăm, sau múa “Đạp lửa” còn có múa “Phồn thực” để cầu mưa. Ngoài ý nghĩa “Tống ôn”, múa “Đạp lửa” còn có nhiều ý nghĩa chứa đựng các giá trị văn hoá tâm linh, mang nét đẹp văn hoá đặc sắc của loại hình múa dân gian của cộng đồng người Chăm ở phía Đông Lâm Đồng.

Minh Thuận