Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Văn hóa Sa Huỳnh được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1909 bởi nhà khảo cổ học người Pháp M.Vinet tại khu vực Sa Huỳnh (nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi). Từ phát hiện ban đầu này, qua quá trình mở rộng khảo sát, hệ thống di tích thuộc văn hóa Sa Huỳnh đã được ghi nhận tại nhiều địa điểm khác nhau ở miền Trung và Nam Trung Bộ Việt Nam, trong đó có Lâm Đồng.

Qua công tác nghiên cứu, sưu tầm khai quật khảo cổ, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng đã phát hiện nhiều hiện vật thời tiền sử như văn hóa Sa Huỳnh, Đa Kai và nối tiếp Chăm, Raglai, Kơ Ho, Chơ Ro… gồm nhiều chủng loại, loại hình, chất liệu khác nhau. Nổi bật gần đây đã phát hiện 50 hiện vật kim loại (bằng đồng, sắt) tại di chỉ mộ táng Tà Lú, xã Phan Sơn, gồm các công cụ lao động, vũ khí như rìu, dao, lao, kiếm, mũi tên.

Đà Lạt là đô thị được hình thành trên cao nguyên Lâm Viên từ cuối thế kỷ XIX, nơi hội tụ nhiều cộng đồng cư dân với những sắc thái văn hóa khác nhau. Trong bối cảnh ấy, áo dài - trang phục truyền thống tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam đã sớm hiện diện và gắn bó với đời sống sinh hoạt, học tập, lao động cùng nhiều hoạt động của phụ nữ Đà Lạt. Qua thời gian, hình ảnh tà áo dài không chỉ tôn lên vẻ đẹp dịu dàng, thanh lịch của người phụ nữ mà còn phản ánh sự tiếp nối và thích ứng của trang phục truyền thống trong môi trường đô thị cao nguyên.

Nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của cộng đồng người Mạ ở tỉnh Lâm Đồng. Không chỉ là hoạt động sản xuất phục vụ nhu cầu trang phục và sinh hoạt hằng ngày, nghề dệt còn phản ánh hệ thống tri thức bản địa, cảm quan thẩm mỹ và những giá trị văn hóa truyền thống của tộc người. Trong tiến trình duy trì và phát triển nghề dệt, phụ nữ luôn giữ vai trò trung tâm với tư cách là chủ thể thực hành, người lưu giữ tri thức và là lực lượng quan trọng trong việc truyền dạy nghề cho các thế hệ sau.