Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Vài nét về Tết cổ truyền của người Huế di cư vào Đà Lạt xưa qua hiện vật tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng

Trong dòng chảy hình thành và phát triển của thành phố Đà Lạt, cộng đồng người Huế di cư đã góp phần tạo nên một sắc thái văn hóa riêng, lặng lẽ nhưng bền bỉ. Mang theo nếp sống, phong tục và những giá trị tinh thần của vùng đất cố đô, người Huế khi đến sinh sống nơi cao nguyên vẫn đặc biệt chú trọng gìn giữ nghi lễ Tết cổ truyền. Những giá trị ấy ngày nay được lưu giữ và tái hiện thông qua hệ thống hiện vật tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng, góp phần phản ánh đời sống tinh thần và bản sắc văn hóa của cộng đồng người Huế trong không gian đô thị Đà Lạt xưa.

Trang phục áo dài truyền thống của người Huế trong dịp Tết, hiện trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng

Trong số các hiện vật liên quan đến nghi lễ Tết, áo dài truyền thống là nhóm hiện vật tiêu biểu, gắn liền với các sinh hoạt tín ngưỡng và giao tiếp xã hội trong những ngày đầu năm. Đối với người Huế, áo dài không chỉ là trang phục thường nhật mà còn mang ý nghĩa lễ nghi, thể hiện sự tôn kính đối với tổ tiên và sự chuẩn mực trong ứng xử. Vào dịp Tết, áo dài được mặc khi cúng lễ, chúc Tết, đi chùa, góp phần tạo nên không khí trang nghiêm, tao nhã của ngày Xuân. Những hiện vật áo dài và tư liệu hình ảnh hiện được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng cho thấy sự hiện diện rõ nét của trang phục Huế trong đời sống văn hóa Đà Lạt xưa, đồng thời phản ánh ý thức gìn giữ bản sắc của cộng đồng người Huế dù sinh sống xa quê hương.

Bên cạnh trang phục, nồi nấu bánh ngày Tết là hiện vật gắn liền với sinh hoạt gia đình và nghi lễ chuẩn bị Tết của người Huế tại Đà Lạt xưa. Trong ký ức của nhiều gia đình, việc gói và nấu bánh chưng, bánh tét là một trong những hoạt động quan trọng nhất mỗi dịp Tết đến. Những chiếc nồi lớn dùng để nấu bánh không chỉ phục vụ nhu cầu ẩm thực mà còn là biểu tượng của sự sum họp, gắn kết các thế hệ trong gia đình. Dù điều kiện sống nơi cao nguyên còn nhiều khó khăn, người Huế vẫn cố gắng duy trì phong tục này như một cách giữ gìn nếp nhà và ký ức quê hương. Hiện vật nồi nấu bánh vì thế phản ánh sinh động tinh thần bền bỉ, sự thích nghi và ý thức bảo tồn nghi lễ Tết của cộng đồng người Huế di cư.

Nồi nấu bánh truyền thống - hiện vật gắn với sinh hoạt Tết của người Huế di cư tại Đà Lạt xưa

Mô hình tái hiện hình ảnh gánh hoa Tết trong đời sống người Huế di cư tại Đà Lạt xưa

Ngoài ra, không khí Tết của người Huế tại Đà Lạt xưa còn được thể hiện qua hình ảnh gánh hoa Tết của người phụ nữ Huế hiện được tái hiện bằng mô hình trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng. Hình ảnh người phụ nữ mặc áo dài, gánh hoa trên đôi quang gánh là một lát cắt sinh động về sinh hoạt ngày Xuân nơi phố núi. Gánh hoa không chỉ phản ánh hoạt động mưu sinh gắn với dịp Tết mà còn mang ý nghĩa thẩm mỹ và biểu trưng văn hóa, thể hiện sự thanh nhã, cần cù và vai trò của người phụ nữ trong đời sống gia đình và cộng đồng. Thông qua mô hình này, không khí Tết Đà Lạt xưa hiện lên vừa quen thuộc, vừa mang dấu ấn giao thoa giữa văn hóa Huế và cảnh sắc cao nguyên.

Từ áo dài truyền thống, nồi nấu bánh ngày Tết đến hình ảnh người phụ nữ Huế gánh hoa, các hiện vật tiêu biểu đã kết nối thành một chỉnh thể, tái hiện sinh động không khí và nghi lễ Tết cổ truyền của người Huế tại Đà Lạt xưa. Việc sưu tầm, bảo tồn và trưng bày những hiện vật này tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng không chỉ giúp công chúng hiểu rõ hơn về đời sống tinh thần và nghi lễ Tết của cộng đồng người Huế di cư mà còn khẳng định vai trò của bảo tàng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống, gắn kết quá khứ với đời sống đương đại.

Huỳnh Đông Nghi