Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Hiện vật cặp Kèn đồng trong chiến thắng Sông Quao

Đến với xã Hàm Thuận Bắc, tỉnh Lâm Đồng, không thể không biết đến Đài Chiến thắng Sông Quao - nơi ghi dấu trận tập kích tiêu diệt đồn Sông Quao vào ngày 19/01/1953 của các chiến sĩ đặc công và xung kích tỉnh Bình Thuận (cũ) trong kháng chiến chống Pháp. Đây là di tích lịch sử tôn vinh những đóng góp to lớn của thế hệ cha ông trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận xếp hạng di tích lịch sử tại Quyết định số 876/QĐ-UBND, ngày 14/5/2025. Nơi đây trở thành“địa chỉ đỏ” để tổ chức các hoạt động về nguồn, giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Gắn liền với chiến thắng ấy là một cặp hiện vật đặc biệt - cặp Kèn đồng của cố nhạc sĩ Huy Sô (chiến sĩ Trung đoàn 812), hiện đang được trưng bày trang trọng tại cơ sở Bảo tàng Bình Thuận (số 4, đường Bà Triệu, phường Phan Thiết).

Cặp Kèn đồng trong chiến thắng Sông Quao

Từ những nhạc cụ giản dị, cặp kèn đồng đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm và ý chí quyết thắng. Cặp kèn đồng do bộ đội ta thu được của địch trong trận tập kích bí mật tiêu diệt cứ điểm Căng Esepíc vào đêm 28/12/1951.

Cặp kèn đồng này đã được cố nhạc sĩ Huy Sô sử dụng để động viên tinh thần chiến đấu của đơn vị trong trận tập kích tiêu diệt đồn Sông Quao vào ngày 19/01/1953. Giữa khói lửa chiến trường ác liệt, tiếng kèn đồng vang lên thôi thúc không chỉ là hiệu lệnh quân sự mà còn là lời hiệu triệu, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho những người lính quả cảm. Trong giờ phút quyết định của trận đánh, khi “hàng loạt tiếng nổ dậy đất của bộc phá, lựu đạn, tiểu liên trùm lên trận địa. Cát bụi, gạch đá bay rào rào, khói lửa mù mịt. Hòa cùng tiếng nổ và tiếng thét xung phong là tiếng kèn xung trận do cố nhạc sĩ Huy Sô thổi từ sở chỉ huy vang lên giục giã” (Lịch sử đặc công tỉnh Bình Thuận (1952 - 1975), trang 56).


Đài Chiến thắng Sông Quao

Giai điệu bài “Xung kích tiểu khúc” do cố nhạc sĩ Huy Sô sáng tác đã trở thành nguồn cổ vũ mạnh mẽ cho tinh thần chiến đấu của toàn đơn vị:

“Lên đường chiến đấu, đường chiến đấu chúng ta tiến mau lên!
Lên đường chiến đấu, đường chiến đấu giệt bọn sài lang!
Đi lên, đi lên, đi lên! Ta ca, ta ca to lên!
Xung kích! Xung phong tiến! Xung kích! Xung phong tiến!
Xung kích! tiến, tiến, tiến!
Đi lên, đi lên, đi lên! Ta ca, ta ca to lên!
Xung kích! Xung phong tiến! Xung kích! Xung phong tiến!
Xung kích diệt thù lập công. Ta xung phong. Tấn công, tấn công!”

(Trích “Tiếng kèn chiến thắng Sông Quao 19/01/1953, Hồi ký Huy Sô đăng trên Tin Hàm Thuận Bắc, Số mừng Xuân Giáp Tuất năm 1994, trang 4)

Bằng tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí, các chiến sĩ đặc công và xung kích đã phối hợp chặt chẽ cùng với gần 200 du kích và dân công Khu căn cứ Lê Hồng Phong tấn công tiêu diệt đồn Sông Quao. Kết quả quân ta tiêu diệt hơn 1 đại đội địch, bắt sống 30 tên (trong đó có 3 sĩ quan Pháp), thu 1 đại liên Vít-ke, 1 trung liên, 18 tiểu liên, 120 súng trường, 1 cối 81 ly, 5 máy điện đàm và toàn bộ quân trang, quân dụng của địch; san bằng cứ điểm, phá sập cầu Sông Quao, cắt đứt giao thông của địch.

Chiến thắng Sông Quao tạo nên khí thế sôi nổi trong lòng quân và dân ta. Vui mừng chiến thắng, hơn 2.000 đồng bào cả Kinh và Thượng đã kéo về dự liên hoan văn nghệ chúc mừng bộ đội. Tinh thần đoàn kết giữa bộ đội và đồng bào các dân tộc được củng cố, Nhân dân tích cực ủng hộ kháng chiến, góp phần giữ vững và phát triển phong trào du kích tại địa phương. Niềm vui chiến thắng lan tỏa khắp nơi, được ghi lại qua lời ca của chiến sĩ y tá Trương Quang Mỹ:

“Đêm nay vui cuộc liên hoan
Đồng bào bộ đội ca vang hát liền
…
Hát rằng mười chín tháng giêng
Sông Quao chiến thắng khắp miền vui say”

Cặp kèn đồng đã được cố nhạc sĩ Huy Sô gìn giữ bên mình trong suốt những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cho đến sau ngày đất nước thống nhất. Năm 1996, cố nhạc sĩ Huy Sô trao tặng cặp kèn đồng cho Bảo tàng Bình Thuận (nay là Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng) lưu giữ và trưng bày để phát huy giá trị.

Ngày nay, đến cơ sở Bảo tàng Bình Thuận, nhìn cặp kèn đồng của cố nhạc sĩ Huy Sô được trưng bày trang trọng như chứng nhân lịch sử, nhắc nhở chúng ta về một thời oanh liệt. Âm vang của cặp kèn đồng dường như vẫn còn ngân mãi, thôi thúc các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp bước cha ông, gìn giữ và phát huy truyền thống yêu nước, xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp.

NVBT, cơ sở Bảo tàng Bình Thuận