Hiệp định Paris năm 1973 quy định việc trao trả tù binh và thường dân bị bắt giữ, thể hiện tinh thần nhân đạo và khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam. Trong khi nhiều đợt trao trả diễn ra công khai ở nhiều nhà tù dưới sự chứng kiến của quốc tế, thì tại Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt dưới danh nghĩa “Trung tâm giáo huấn thiếu nhi Đà Lạt”, chính quyền Việt Nam Cộng hòa lại dùng thủ đoạn ngụy tạo hồ sơ, nhằm biến những tù nhân thiếu nhi yêu nước thành “học viên cải huấn”. Đây là thủ đoạn gian dối nhằm che giấu tội ác, né tránh trách nhiệm và phơi bày bản chất phản nhân đạo của chế độ.

Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt, nhà tù độc nhất vô nhị tại Việt Nam và có lẽ chưa từng có trên thế giới. Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng khi tìm hiểu về nhà lao này đã nhận xét: “Tôi đã đọc nhiều và nghe nhiều chuyện kể về chế độ nhà tù khắc nghiệt dã man của Mỹ ngụy… Điều tôi không ngờ và chắc ít người biết là trong thế giới địa ngục trần gian ấy lại có một loại nhà lao dành cho thiếu nhi…”. Chúng ta có thể thấy “sự khắc nghiệt dã man” được tái hiện sinh động qua hình ảnh, tư liệu, hiện vật và những mô hình phục dựng tại Di tích quốc gia nhà lao thiếu nhi Đà Lạt. Qua đó, chúng ta càng trân trọng công lao to lớn của các thế hệ cha anh để đất nước có được nền độc lập, thống nhất và cuộc sống yên bình hôm nay.

Sau thời gian tích cực chuẩn bị, khai mạc Triển lãm “Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt - Địa chỉ đỏ trên thành phố hoa” và các hoạt động trong khuôn khổ triển lãm giữa Bảo tàng Lâm Đồng và Trung tâm Bảo tồn Di tích quốc gia Côn Đảo, tại huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã thành công tốt đẹp.

Tại chương trình gặp mặt Tập thể Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cựu tù yêu nước về thăm lại Di tích quốc gia Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt, ngày 21/6/2024, bà Hoàng Thị Khánh - Trưởng Ban liên lạc toàn quốc Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày đã có bài phát biểu chúc mừng các cựu tù yêu nước. Bảo tàng Lâm Đồng xin giới thiệu toàn văn bài phát biểu nói trên (tựa đề do Ban biên tập Website đặt):