Bảo tàng Lâm Đồng | Lam Dong Museum

Qua công tác nghiên cứu, sưu tầm khai quật khảo cổ, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng đã phát hiện nhiều hiện vật thời tiền sử như văn hóa Sa Huỳnh, Đa Kai và nối tiếp Chăm, Raglai, Kơ Ho, Chơ Ro… gồm nhiều chủng loại, loại hình, chất liệu khác nhau. Nổi bật gần đây đã phát hiện 50 hiện vật kim loại (bằng đồng, sắt) tại di chỉ mộ táng Tà Lú, xã Phan Sơn, gồm các công cụ lao động, vũ khí như rìu, dao, lao, kiếm, mũi tên.

Trong hệ thống hang động vùng Công viên địa chất UNESCO Đắk Nông, tỉnh Lâm Đồng, hang C3 - C4 thuộc hệ thống hang động núi lửa Krông Nô, được các nhà địa chất đánh giá là một trong những hang động đẹp và độc đáo bậc nhất. Đây là một hang động có nguồn gốc nguyên sinh, được hình thành trong quá trình phun trào và nguội lạnh của dòng dung nham chảy về phía Bắc và Tây Bắc của miệng núi lửa Nâm B’Lang, cách đây hàng trăm nghìn năm.

Nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của cộng đồng người Mạ ở tỉnh Lâm Đồng. Không chỉ là hoạt động sản xuất phục vụ nhu cầu trang phục và sinh hoạt hằng ngày, nghề dệt còn phản ánh hệ thống tri thức bản địa, cảm quan thẩm mỹ và những giá trị văn hóa truyền thống của tộc người. Trong tiến trình duy trì và phát triển nghề dệt, phụ nữ luôn giữ vai trò trung tâm với tư cách là chủ thể thực hành, người lưu giữ tri thức và là lực lượng quan trọng trong việc truyền dạy nghề cho các thế hệ sau.

Dân tộc Chăm vốn có một nền văn hóa truyền thống từ lâu đời rất phong phú và đặc sắc. Nền văn hóa ấy có sự kế thừa chọn lọc những yếu tố nội sinh và ngoại sinh, đặc biệt trong lĩnh vực tôn giáo, tín ngưỡng. Những nghi lễ độc đáo trong tín ngưỡng, tôn giáo của người Chăm Bàlamôn (Ahiér) và người Chăm Bàni (Awal) là cơ sở để bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống dân tộc. Trong đó, lễ tấu chức thầy vỗ trống Baranưng - Mâduen là nghi lễ quan trọng của người Chăm. Nghi lễ nhằm xin phép các vị thần linh phù hộ độ trì cho thầy vỗ được bình an, học hỏi thông suốt quá trình hành đạo, thành thạo các giai điệu trống Baranưng cùng các bài thánh ca ca ngợi công đức của các vị thần linh mà cộng đồng tôn thờ.